40 MADDEDE ZEKAT KONUSU

40 MADDEDE ZEKAT KONUSU
Zekatta Nisap miktarı:
80.18 gram altın (24 ayar) veya bunun değerinde para ya da ticaret malıdır. Üzerinden bir kamerî yıl (354 gün) geçince kırkta bir (%2,5) zekât verilir.
Zekât; okul, çeşme, cami, Kur’an kursu yapımı için verilmez. Zekât fakirin hakkıdır.
Başkasına borç verilmiş para veya altın zekâta tabidir.
Örneğin nisaba malik kadın, eşine mehrini borç verirse, bu para için her sene zekât vermesi gerekir.
Kadının nisap miktarında şahsına ait altın takısı varsa zekât vermesi farzdır.
Bal da zekata tabidir. Bal üreticisi onda bir oranında zekatını öder.
Öşür: Ekilen mahsulün zekâtıdır.
– Kendi imkânıyla sulanıyorsa: 1/20 – Yağmur suyu ile sulanıyorsa: 1/10
Öşürde tohum, işçi ücreti ve masraf düşülmez.
Zekatla mükellef için büluğ şarttır, öşürde ise büluğ şart değildir. Dolayısıyla büluğa ulaşmamış çocuğun öşrünü velisi onun adına öder.
Zekat yılda bir keredir. Öşür ise her mahsulde ödenir. Sene içinde 2 kez mahsul olursa 2 kez öşür gerekir.
Zekatta borçlar dikkate alınır, öşürde dikkate alınmaz.
Öşrünü vermeden kişi vefat etse, öşür borcu düşmez mirasçıları miras paylaşılmadan öşrü öderler.
Kiraya verilen tarlanın öşrünü mahsulü kaldıran kişi öder.
Geçmiş senelerin zekâtını vermeyen kimse, her seneyi ayrı ayrı hesaplayarak zekâtını vermekle yükümlüdür. Zekâtı verilmeyen altınla sonradan ev veya araba alınsa bile, geçmiş zekâtlar verilir.
Ev almak, evlenmek veya hacca gitmek için biriktirilen para nisaba ulaşırsa zekât gerekir.
Borç silinerek zekâta sayılmaz. Ya zekât verilir, borç bununla ödenir; yada borç tahsil edilince zekât verilir.
Buluğ çağına ulaşmamış çocuk babasına tâbidir. Babası zenginse ona zekât verilmez; fakirse verilir.
Zengin talebeye zekât verilmez; fakir olması şarttır.
İmam Süyûtî رحمه الله buyurur ki: “Zekât ve sadakayı ilim talebesine vermek daha faziletlidir.” Sonra muhtaç akraba, borçlu ve komşu gelir.
Oturulan ev, ev eşyaları, motorsiklet, araba gibi bineklere, Ticarette kullanılan araba ve makinelerin, demirbaş eşyaların kendisine zekât yoktur.
Zekât maldan da verilebilir, para olarak da verilebilir.
Zekâtı Ramazan’da vermek şart değildir; senesi dolunca verilir.
Aile içinde biriken paralar tek kişiye aitse tek hesaplanır; değilse herkes ayrı hesaplar.
Zekat verirken zekata niyet etmek gerekir. Fakire verdikten sonra, mal hâlâ elindeyse niyet geçerlidir; harcamışsa niyet geçerli olmaz. Eğer niyet etmeden önce verilen mal harcanmışsa, artık o bir sadaka olur.
Borç verilen para veya altının geri geleceğinden emin olunuyorsa zekâtı verilir.
Zekât peşin önceden de verilebilir. Zekât Vakti gelince malı artmışsa aradaki fark da verilir.
Kullanılan pırlanta, zümrüt, elmas, akik, kehribar gibi değerli taşların zekâtı yoktur. Bunlar ticaret için satılıyorsa zekata tabi olur.
Kişi zekâtını annesine, babasına, dedesine, ninesine, çocuğuna, torununa veremez.
Buluğ çağına ulaşmış fakir çocuğun fitresi babaya vacip değildir.
Zekat gününün sıfırlanması konusu: Zekat günü belli olan her yıl mutat şekilde zekat veren birisinin (örneğin Recebin 7.günü) sene içindeki inişlere çıkışlara bakılmaz. Senesi dolunca malını hesap ettiğinde nisaba ulaşmışsa zekat verir. Nisaba ulaşmamışsa bu kişi için zekat günü sıfırlanır. Bundan sonra ne zaman nisaba malik olursa bugünü kaydeder üzerinden bir kameri yıl geçince zekatla mükellef olur.
Zekâtta temlik şartı vardır. Verilen zekât, fakirin mülkiyetine geçmelidir.
Belirlenmiş bir zekat ayı yoktur. Herkesin zekat ayı ve günü farklı olabilir. Ramazan ayını beklemek şart değildir. Nisaba malik olduğu günü hatırlamayan kişi Ramazan ayını kendisi için sabitleyebilir ancak, öncesinden farz olma ihtimalinden ötürü ilk zekatını fazlaca vermesi tavsiye edilir.
Zekat kimlere veriliyorsa, fitre ve öşürde aynı sınıf kişilere verilir.
Yetim kişi, dul kişi fakirse zekât verilir; dinen zenginlerse verilmez.
Üvey anne, üvey baba, süt anne gibi kişiler fakirlerse bunlara zekat verilebilir.
Fakir olan damat ve geline zekat verilebilir. (Yönlendirme gibi anlaşma olmamalı)
Zekât verirken fakire “bu benim zekâtımdır” demek şart değildir.
Kalpten niyet yeterlidir.
Zengin fakire zekat verdiğinde artık fakirin mülkü olur ve dilediği gibi tasarruf eder. Sonradan bir şekilde verilen bu zekat ürünü ikram şeklinde zengine dönse (örneğin yemek verse) zenginin bu ikramı yemesi caizdir.
Emlakçıların, galericilerin ticarî amaçla alıp sattıkları kendi mülklerinde olduğu gayrı menkuller zekâta tabidir.
Zekat ve fitre gıda kumanyası olarak da verilebilir.
Örnek zekat hesaplama: Ali’nin 50 gr altını, 100 gr. gümüşü, bir miktar dövizi, bir miktar TL si, bir miktar ticaret eşyası mevcut. Arkadaşından bir miktar da alacağı var. BUNLARIN TÜMÜ TOPLANIP HESAP EDİLİR. Öte yandan borcu varsa düşülür. YEKÜN MİKTAR (24 ayar) 80.18 gr ALTIN FİYATINA ULAŞIRSA ZEKATLA MÜKELLEF OLUNUR.
NOT: (Bilgiler Hanefî mezhebine göre hazırlanmıştır)